ZERO TO ONE: TEKNOLOJİ YATIRIMCISI TEKEL ARIYOR
GİRİŞİMCİLİK

ZERO TO ONE: TEKNOLOJİ YATIRIMCISI TEKEL ARIYOR

“Herkesin sizinle anlaşmakta zorlandığı önemli bir gerçek olarak gördüğünüz şey nedir ?” – Peter Thiel

Teknoloji Yatırımcısı kendi kullanım alanında tekel olabilecek ürünler arıyor. İnanın bu ürünlerin daha ilk günden ne olması gerektiğini bilse, zaten bu alanda bir şirket kurmuş olurdu. Sizin alanı saptayıp onları ikna etmek zorunda kalmanızın sebebi bu…

Paypal kurucu ortaklarından, Palantir Teknolojilerinin (internet verilerini sahtekarlık davranışlarını saptamak için tarayan) kurucusu ve Founders Fund fonun kurucusu Peter Thiel’in yeni kitabı “Zero to One” dan size bahsetmek istiyorum.

Peter Thiel`ın kitabında ana önerme şu : Her teknoloji firması yeterince büyük bir pazarda tekel olmak ister. Tekel olması için gelecekte büyük bir ihtiyaca cevap verebilecek benzersiz bir çözüm üretmeli.

Lean Startup Metod`u hatırlarsanız mevcut bir problemin iyi analiz edilmesi ve problem yönelik ürün tasarlanması ve geliştirilmesi prensiplerine dayanıyordu. Peter karşı bir argümanla bu çözümlerin bugünün problemlerine cevap verdiğini ve bu tür yenilikçiliğin marjinal olduğunu söylüyor. Oysa ki yıkıcı yenilikçiliğin gelecekte ortaya çıkması muhtemel problemlere benzersiz çözümler geliştirecek teknolojiler olması gerektiğini ifade ediyor.

Sayısız izlediğimiz yatırımcı sunumlarında, girişimcilerin en dikkat çekici açığı bu tarafta verdiğini görüyoruz. Hayali bir yatırımcı değerlendirme kıstasları belirlersek :

  1. Takım iyi mi ? İyi
  2. İş modeli var mı ? Var
  3. Hedef pazar var mı ? Var
  4. Ürün iyi mi ? İyi
  5. Gelecekte bana tekel olabileceğim bir pazar veriyor mu ? … (Ölüm sessizliği, eveleme, geveleme…)

Bu nokta tabi melek yatırımcı ile girişimci arasında bir anlaşma zeminine bağlı olarak da değişebilir. Girişimci tekel olmak ister ve bu alanda yatırımcının desteğine ihtiyacı var. Yatırımcının bu rotayı iyi görebilmesi ve kendi rolünü anlaması lazım. Sunumlarınızda sizi gelecekte tekel yapacak kullanım senaryolarından bahsetmeyi deneyin. Örneğin; Geliştirdiğimiz bu soğutma sistemi ilerde ilaç depolama ömrünü %x artıracak) Eminim yatırımcı ile daha farklı bir pozisyonda sohbete girme imkanı bulacaksınız…

Bu noktada geliştirdiğiniz ürün için iki aşamaya bakmak gerekiyor, bu iki aşamada risk algısına bağlı.

A) Gelecekte ortaya çıkabilecek problemler & Gelecekte ortaya çıkabilecek yeni çözümler:

Başlangıç avantajı kazanabilmek için sizin gibi diğer rakiplerinizin göremediği fikirleri görmeniz gerekiyor ve maalesef ki biraz zor ama kıstas olarak tüm dünyadaki yaşıtlarınızı almanız lazım… Kendinize bir pazar belirleyin ve takip edin. Gelecekte ortaya çıkabilecek öngördüğünüz problemler nedir ?

B) Büyüme sürecinde tekel olmanızı sağlayabilecek adil formüller:

Örneğin Türkiye`de bulunan tüm doktorların erişimi bilgisine veren bir portal yapma niyetiniz var. Bu tür bir sistemde yaptığınız site ve uygulamanın kullanışlılığı size marjinal fayda sağlar, örneğin giren kullanıcıların sitede geçirdikleri süre artar… Ancak size asıl tekel avantajı sağlayabilecek özellik verinin büyüklüğüdür. Eğer tüm Türkiye`deki doktorların ad, soyad, uzmanlık alanı ve telefon bilgileri varsa artık siz bir veri tekeli üzerinde oturuyorsunuz. İyi bir SEO desteği ile arama motorunda zirve noktasına ulaşırsınız ve kolay kolay inmezsiniz. Bundan sonraki maliyetinizi verilerin güncel kalmasını sağlamanız ve sizin verilerinizi kopyalayan ufak rakipleriniz ile uğraşmanız için yapacağınız çalışmalar oluşturacaktır.

Tekel olmak için verdiğim “data monopoly” örneği dışında bir diğer yol da “network effect”dir. Üyelik, iletişim ve arkadaşlık sistemiyle yürüyen bir çok ürün de olduğu gibi ağ etkisi yaratırsınız. Örneğin ben şirkette Basecamp kullanmak zorundayım çünkü ekip arkadaşlarım yapılacaklar listesini orda tutmaya karar vermiş. Tercih benim değil ekibin ve ben kullanmak durumundayım. Bunu sosyal ağlara, Whatsapp gibi iletişim uygulamalarına baktığınızda da göreceksiniz… “Benim de orda olmam gerekiyor” duygusuyla bir ağ etkisi yaratabilirsiniz…

Peter Thiel`ın kitabını şiddetle tavsiye ederim. Gelecek ile ilgili öngörüde bulunmak ve bu konuda geliştirmeye başlamak bir risktir. Mevcut geliştirilen yeni teknolojilerinin en uç noktasında geliştirme yapıp kendini geliştirmek daha büyük bir risktir. Gelecekte bir alan ile ilgili yeni teknolojileri geliştirmeye çalışmak çok çok büyük bir risktir. Büyük risk tekel pozisyonu ile ödüllendirilir! Veya yanılırsınız ama yeni bir alanda kazandığınız tecrübe ile ödüllendirilirsiniz… (Başka bir ürün neden yapmayasınız?)

Viveka’nın Atılım Üniversite’nde yürüttüğü “Girişimcinin Atılımı” sertifika programındaki “Yaratıcı Düşünce modülünde bu dinamikleri uygulamalarla inceliyoruz. Bu konu ile ilgili bir yazı daha yazmalıyım Barış Okur`a söz verdim… :)

Kıssadan Hisse:
A) Gelecek ile ilgili problemleri arayın;  Nüfus sorunu, çöp sorunu, salgın hastalıklar vb. gibi…
B) Mevcut yeni teknolojilerin en son uygulamalarını deneyin; Hayır kastım QR kod veya IoT kesinlikle değil :)
C) Geliştirdiğiniz teknoloji ile ortaya çıkan yeni çözümlerle nasıl bir tekel yaratacağınızın iş senaryosunu oluşturun; Ağ etkisi, veri tekeli vb. gibi…
D) Yatırımcı görüşmelerinde gelecekte öngördüğünüz tekel pozisyonuna ve bu noktaya ulaşmak için çizdiğiniz rota ve adımlarını mutlaka anlatın!

Author Info

M. Emin Okutan

No one on earth enthuses and listens to your business ideas like he does. “Read and observe complex issues but understand simple and talk simple.”